هەندێك دابونەریتی ناوچەی پشدەر

خالید ئه‌حمه‌د ئاسنگه‌ر:

- هه ر له كۆنه وه شورایه ك له ناو چه كه هه بووه كه نوێنه ری هه موو چین و توێژه كانی تێدابووه، به پیاو ماقوڵان و ڕیش سپیانی ناوچه‌كه ناو یان ‌هاتووه. كه هه رچی كێسه و مه شاكلی ناوچه كه بووه به‌ئه‌ستۆی خۆیان گرتوه و به بێ مقابیل خه‌ریكی حه ل كردنی كێشه كان بوون،

- له كاتی مردوو مردندا هه موو خه ڵكی به شداریان تێدا كردوه و به ده فه لێدان و به پێیان له سه ر شانیان داناوه تا سه‌ر قه بران، دوایش بۆ ماوه ی سێ ڕۆز هه موو گه ڕه ك سێ‌جه‌مه به‌تایبه ت ئێواران سینان بردۆته وه بۆ ماڵی خاوه ن مردوو، نانی به كۆمه ڵیان خواردوه و نه‌یان هێشتوه خاوه‌ن مردوو به ته نها هه ست به ئازاره كانی بكات.

- زۆر میوان دۆست و خزمه ت گوزار بوون به رامبه‌ر به‌ڕێبوار و غه ریبانه‌ی ڕێیان كه وتبێته ناوچه‌كه.

یا خود لێی قه ومابێ وپه نای بۆ بردبن.

 

ئه م عه شیره ت و تیره و تایفه و بنه ماڵانه له ناوچه كه‌دا ده ژین *

ژماره‌یه‌کی سه‌رژمێری دانیشتوانی ته‌واو و دروست ناوچه‌که له‌به‌ر داست دانیه، به‌ڵام له‌ سه‌رژمێری ‌ساڵی 1947 ، 36103 که‌س ناونوس کراوه. ژماره‌ی دانیشتوانی پێش ڕاگوازتن زیاتر له 100000 که‌س مه‌زنده‌ کراوه، ئه‌مه‌ش ناوی هه‌ندێک له‌و عه شیره ت و تیره و تایفه و بنه‌ماڵانه‌یه که‌له ناوچه‌كه‌دا ده ژیان:

- پشده ری [ كه سه ره تا ته نها ( میراو ده لیه كان ) به واتا ئاغاكان خۆیان به پشده‌ری ناو زه د ده كرد، له پیاوه ناو داره كانیان ( بابه‌كر ئاغای گرده سپیان و هه‌باساغای چۆم خڕكه‌ن ) كه وه ك دوو به ره با بی جیاواز خۆیان نیشان ده دا. به ڵام دوای په رت بوونی خه ڵكی قه ڵادزێ به شاره كانی تر و هه ند ران زۆر كه سی ڕۆشنبیر و سیاسی وه ك ناز ناو پشده ریان بۆ خۆیان هه ڵبژارد].

- نوره‌دینی مێژوویه‌کیان هه‌یه‌ به‌ڵام له ساڵانی 70 تاكان كۆمه ڵێك شۆڕش گێڕ له جوتیارانی ناوچه‌كه له‌وانه ( ئه‌حمه‌د مسته فا، سالحی حه‌سه‌نی، ساڵحی ده‌روێش قادری، حاجی برایم شیرخۆرو هه‌باسی سۆفی ڕه سو ...چه‌ند که‌سی ناوداری تر) ، بۆ جیاكردنه وه یان له میراو ده‌لیه‌كان وه ك عه شیره‌ت له ده‌زگا ڕه‌سمی و حزبیه كان ڕایان گه‌یاند عه‌شیره‌تی تریش جگه‌ له میراوده‌لیه‌کان له‌ناوچه‌که‌ هه‌ن.

- مه نگوڕ ئه‌مان عه شیره تێكی گه وره ن ناوچه‌ی مه‌نگوڕایه‌ت تا ناوچه‌ی مهاباد درێژ ده بته‌وه‌ تا چۆمی ژاراوه له‌ناوچه‌ی پشده‌ر. له باشووری كوردستان ( عه‌لیاغای) مه‌نگور سه‌رۆك عه شیره تیان بوو. ڕژێمی سه‌دام له سێداره‌یدا.

- مامه ش كه ئه مانه گونده كانی دێلۆ و مێرتكه یان له ساڵانی 60 ه كان به ده ستی ئاغاكانی پشده ر

لێ سوتێندرا. له پیاوه ناو داره كانیان ( حه‌مه‌دی كا خدری دێلۆ و مه‌لا ڕه‌سوی باداوانه) بوون.

- ئاكۆ كه ئه وانه ی دیووی پشده‌رباڵوڵ ئاغا به گه وره ی خۆیان ده زانن، چونكا زۆر به ی عه شیره تی ئاكۆ له ڕانیه وه تا حاجی ئۆمه ران ( هه‌باساغای سه رته پكانی ڕانیه) به گه وره ی خۆیان ده زانن.

كۆ مه ڵێك تیره و تایه‌فه و بنه‌ماڵه ی گه وره شی تێدا ده ژین وه ك:

شۆڕی ، به گ ،مه ره‌سه‌نه،کۆیی، سلێمانیه‌یی ، مه رگه‌یی، جاف و مها‌بادی و سه‌رده شتی، زۆری تریش.

 

 

سه‌رچاوه‌کان :

* ماڵپه‌ ری کۆنی قه ‌ڵادزێ له‌ ئاماده‌ کردنی کاک قوباد قه‌ ڵادزه‌یی،

* کۆستی شارێک نوسینی پارێزه‌ر تاها بابان

 

22 .04 .2008 هۆڵندا/ لاهای

(( په‌ڕه‌ی شار ))

له‌ چاوه‌ی کامێڕاوه