كه‌وگیر - كه‌وچك

لە خەندانەوە

عیزەدین:

نازانم چی‌ ئه‌م كه‌وگیر ‌و كه‌وچكه‌ی‌ هێنا به‌ بیرما تاكو ببێته‌ كه‌ره‌سته‌ی‌ ئه‌م كونجه‌. ڕه‌نگه‌ هه‌ر ئه‌وه‌بێ‌ كه‌ عه‌ره‌ب به‌هه‌ندێك كه‌سیان ووتووه‌ (چفچیر البلد) واته‌ (كه‌وگیری‌ شار) له‌ كتێبخانه‌كه‌شمدا گه‌ڕام بۆ ئه‌م (چفچیر البلد)ه‌ كه‌وام له‌بیره‌ یا مه‌لا عه‌بدوڵڵای‌ كه‌رخی‌ یا (حه‌به‌زبووز) له‌سه‌ریان نووسیوه‌ یا ته‌نانه‌ت یه‌كێكیان یان كه‌سێكیتر ڕۆژنامه‌یه‌كی‌ به‌و ناوه‌وه‌ هه‌بووه‌.

ئه‌م (چفچیر البلد) ته‌واو له‌گه‌ڵ‌ ئیدیۆمێكی‌ كوردیدا یه‌كده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ده‌ڵـێ‌: "له‌هه‌موو ئه‌سكوێیكدا كه‌وچكه‌ ـ یا كه‌وگیره‌ یا كه‌وگیری‌ هه‌موو ئه‌سكوێیه‌كه‌". ئه‌مه‌ش به‌ كه‌سێك ده‌وترێ‌ كه‌ به‌ڕاست ‌و به‌ چه‌پدا ده‌چێته‌ ناو هه‌موو كارێكه‌وه‌ و به‌ چه‌ند كاره‌وه‌ خه‌ریكه‌ ‌و نموونه‌ی‌ كه‌سێكی‌ سیاسی‌ ئه‌مرۆیه‌ كه‌ (هه‌لپه‌رستی‌) پێ‌ بڵێن.

كه‌بێنه‌ سه‌رباسی‌ سیاسه‌ت ‌و ئه‌مڕۆ ‌و باری‌ وڵات، ڕه‌نگه‌ نموونه‌مان زۆربێ‌ ‌و ڕۆژنامه‌شمان هه‌بێت كه‌ خۆی‌ به‌وانه‌وه‌ خه‌ریك بكات، به‌ڵام من ئه‌وه‌ به‌ئیشی‌ خۆم نازانم ‌و له‌م كونجه‌دا به‌هه‌ندێ‌ لایه‌نی‌ زمانه‌وه‌ خه‌ریكم ‌و جار‌وبار ئه‌و كونجه‌ به‌ره‌و سیاسه‌ت ‌و باسی‌ وڵات ‌و چه‌ند نقورچێكم ده‌بات، به‌ڵام وه‌ك نقورچه‌كه‌ی‌ گۆرانی‌ مه‌زن نا (بۆ ماچێ‌، نوقورچێ‌، گازێ‌)...هتد. هه‌ردوو ئیدۆمه‌كه‌ له‌مانادا یه‌كن، جا ئایا له‌سه‌ره‌تاوه‌ یه‌كێكیان له‌ویتر وه‌رگیراوه‌. یا وه‌ك زۆر لاینی‌ فۆلكلۆر ‌و بابه‌ته‌كانی‌، ژیانی‌ یه‌كگرتوو نزیك له‌یه‌كی‌ یه‌وه‌ دروستی‌ كردوون. ئه‌مه‌ باسێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ درێژی‌ ده‌وێ‌ ‌و ڕه‌نگه‌ مێژووش نموونه‌ ببه‌خشێ‌ به‌ نووسه‌ر، به‌ڵام كه‌ من به‌ زمان ده‌ست پێده‌كه‌م، با ئه‌مجاره‌ به‌زمان كۆتایی‌ پێ‌ بهێنم.

(چه‌فچیر) ‌و (كه‌وگیر) هه‌ریه‌كن. (كه‌) ‌و (كه‌ف) له‌كوردیدا ده‌وترێن. له‌زاراوه‌كانی‌ كوردیدا (‌و) به‌ ده‌بی‌ به‌ (ف) ‌و به‌ (ڤ) بۆ نموونه‌: داو، داڤ، نموونه‌ش زۆرن، به‌ڵام لێره‌دا ڕه‌نگه‌ هه‌بن (كه‌و) ببه‌نه‌ سه‌ر (كف)ی‌ عه‌ره‌بی‌ كه‌ مانای‌ (له‌پی‌ ده‌ست)ه‌، خۆده‌بێ‌ ئه‌ویش نه‌بێ‌ ‌و له‌یه‌كه‌وه‌ وه‌رگیراون، ئیشی‌ زۆر ده‌وێ‌ كه‌ بیسه‌لمێنین كامیان كۆنترن، به‌ڵام بوونی‌ (كه‌و) ‌و (كه‌ف) له‌كوردیدا كۆنی‌ یه‌كه‌ی‌ ده‌سه‌لمێنێ‌.

ڕه‌نگه‌ هه‌قیشم هه‌بی‌ له‌گه‌ڵ‌ (كه‌وچك)دا یه‌كیان بخه‌م ‌و ئه‌م (چك)ه‌ به‌ ئامڕازی‌ بچووك كردنه‌وه‌ بزانم ئه‌ویان به‌و (كه‌و) یان (كه‌ف) ده‌گیرێ‌ ‌و ئه‌میان (كه‌ف) یا (كه‌و)ێكی بچووكه‌، یان (كه‌و)ێكی‌ بچووكی‌ ده‌وێ‌ بۆ گرتنی‌ ‌و پێ‌ خواردنی‌. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م وشه‌یه‌ له‌وه‌وه‌ زۆر دووره‌ كه‌ عه‌ره‌ب ئێستا به‌كاری‌ ده‌هێنن ـ ملعقه‌ـ كه‌ له‌ زاراوه‌ی‌ ئێمه‌دا كوردستان (كه‌وچك) ده‌ڵێن. ئه‌مه‌ش هه‌ر به‌ڵگه‌یه‌كدا به‌لای‌ كوردیدا و من هه‌ر لام وایه‌ كوردی‌ له‌ زمانه‌ هه‌ره‌ كۆنه‌كانی‌ جیهانی‌ ئه‌و دیاره‌ تازه‌ له‌ناویش ناچێ و ئه‌م جۆره‌ بۆ گه‌ڕانه‌ش هه‌ر سوودیان هه‌یه‌ و هیوادارم كه‌س كه‌وگیر، یا كه‌وچكی‌ ناو هه‌موو ئه‌سكوێ‌ یه‌ك نه‌بێت ‌و پێویستیمان به‌یه‌ك شت ‌و یه‌ك بوون بێت.

 

 

له‌ چاوه‌ی کامێڕاوه